Đền Hạ ở Hạ Long
Lịch sử hình thành và phát triển của Đền Hạ
Theo các tài liệu và dấu tích xưa, Đền Hạ được xây dựng vào thế kỷ 17, trên núi Bài Thơ, khu vực bến Đoan, phường Hồng Gai, thành phố Hạ Long. Đền được xây dựng để thờ vua Bà, hay còn gọi là Trần Quốc Nghiễn, một vị tướng nổi tiếng của nhà Trần. Ông là con trai của Trần Quốc Tuấn, hay còn gọi là Đại tướng quân Trần Hưng Đạo. Ông có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thế kỷ 13.
Trần Quốc Nghiễn được phong làm vua Bà sau khi ông qua đời vào năm 1291. Vua Bà có nghĩa là vua của biển và đảo. Theo truyền thuyết, khi ông qua đời, thi hài của ông được đưa ra biển để chôn cất. Nhưng khi đến nơi, thi hài đã biến mất và chỉ còn lại chiếc giáp của ông trên thuyền. Người dân tin rằng ông đã nhập hồn vào biển và trở thành vị thần bảo hộ cho ngư dân và du khách.
Để tưởng nhớ công lao của vua Bà, người dân đã xây dựng một ngôi đền để thờ cúng ông trên núi Bài Thơ. Ngôi đền có tên chữ là Phúc Linh Tự (Đền Phúc Linh), trước mặt hướng ra phía vịnh Hạ Long. Đền được xây dựng theo kiểu chữ “đinh”, gồm ba gian tiền đường, hai gian bái đường và một gian hậu cung. Đền lợp ngói vảy cá, nóc đắp lưỡng long chầu nguyệt, góc mái vuốt cao mũi hài có hoa văn.
Trải qua hàng trăm năm lịch sử, Đền Hạ đã trải qua nhiều lần trùng tu và nâng cấp. Hiện nay, Đền Hạ đã được nhà nước xếp hạng di tích quốc gia.
Khám phá kiến trúc và không gian của Đền Hạ
Đền Hạ có kiến trúc độc đáo và ấn tượng, kết hợp giữa phong cách Việt Nam và Trung Quốc. Cổng đền có mái lợp bằng ngói sẫm màu được thiết kế đối xứng nhau. Trên mái có hai con rồng uốn lượn ôm quả cầu biểu tượng cho sự may mắn và quyền lực. Cổng đền có ba khoanh với ba câu chữ: “Phúc Linh Tự”, “Pháp Quang Chiếu” và “Tịnh Xá Chí Hòa”.
Bên trong cổng đền là một sân rộng với hai hàng cây xanh mát. Phía trước sân là chánh điện, nơi thờ cúng vua Bà. Bên trong chánh điện có bức tượng bằng đồng của vua Bà, cao 1,2m, nặng 300kg. Bức tượng được đúc theo hình dáng của một vị tướng anh dũng, mặc giáp trụ, cầm gươm, nhìn ra biển. Bên cạnh bức tượng là hai bức tranh thêu tả cảnh vua Bà chỉ huy quân đội chống quân Nguyên Mông.
Bên cạnh chánh điện là các công trình phụ như giảng đường, thư viện, nhà ăn, nhà khách… và một số khuôn viên cây cảnh, ao sen, đài phun nước… tạo nên một không gian yên bình và thanh tịnh cho du khách tham quan và chiêm bái.
Giá trị và ý nghĩa của Đền Hạ
Đền Hạ là một di tích lịch sử và văn hóa quý giá của Hạ Long nói riêng và Quảng Ninh nói chung. Đền không chỉ là một nơi thờ cúng văn hóa, mà còn là một nơi gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc. Đền cũng là một nơi tổ chức các hoạt động từ thiện, giáo dục, văn hóa cho bà con địa phương và du khách.
Mỗi năm, Đền Hạ tổ chức hai lễ hội lớn là lễ hội xuân và lễ hội thu. Lễ hội xuân diễn ra từ ngày 15 đến ngày 17 tháng Giêng âm lịch, để tưởng nhớ ngày mất của vua Bà 5. Lễ hội thu diễn ra từ ngày 15 đến ngày 17 tháng Tám âm lịch, để cầu mong mùa màng bội thu và an lành cho dân chúng. Trong hai lễ hội này, du khách có thể chứng kiến và tham gia vào nhiều hoạt động văn hóa truyền thống như lễ cúng, lễ rước kiệu, trò chơi dân gian, biểu diễn nghệ thuật, thi đấu võ thuật… Các hoạt động này không chỉ phản ánh tinh thần tôn kính vua Bà mà còn thể hiện sự giao lưu và gắn kết giữa các vùng miền.
Đền Hạ ở Hạ Long là một điểm đến không thể bỏ qua khi bạn muốn khám phá vẻ đẹp văn hóa và tâm linh của vùng đất này. Đến Đền Hạ, bạn sẽ có cơ hội hiểu biết thêm về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng của người dân nơi đây, cũng như chiêm ngưỡng vẻ đẹp của vịnh Hạ Long, một trong bảy kỳ quan thiên nhiên thế giới. Đây sẽ là một trải nghiệm đáng nhớ cho bất kỳ ai yêu thiên nhiên và muốn khám phá vẻ đẹp của Hạ Long.