Loading...

DI CHỈ KHẢO CỔ HỌC LUNG LENG


Di chỉ khảo cổ học Lung Leng nằm tại thôn Lung Leng, xã Sa Bình, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum. Lung Leng đã cung cấp cho giới khảo cổ học bộ hệ thống di tích và hiện vật vô cùng phong phú. Một xã hội Tây Nguyên thời kỳ tiền sử đã được tái hiện lại.

DI CHỈ KHẢO CỔ HỌC LUNG LENG

Chuyện về Lung Leng bắt đầu từ cuối năm 1999, ông Nguyễn Ngọc Kim – một người bán quán trong bãi vàng Lung Leng cực nhọc mang từ rừng sâu ra một thùng giấy để bán cho Bảo tàng tỉnh Kon Tum một số cổ vật mà ông thu mua được từ những người đi đào vàng. Tại đây, khi mở thùng giấy ra những cán bộ của Bảo tang Kon Tum như...bùng nổ, bởi trước mắt họ là hơn 300 cổ vật bao gồm rìu đá có vai, hạt chuỗi, đá được khoan lỗ, mãnh gốm trang trí, bôn hình răng trâu,.... Bằng những con mắt tinh tường, mọi người nhận ra đây đều là những cổ vật vô cùng có giá trị đối với giới khảo cổ. Việc phát hiện ra di chỉ Lung Leng đã làm chấn động giới khoa học trong nước khi đó.

Thế là ngay sau đó, toàn bộ lực lượng cán bộ nghiệp vụ của Bảo tàng Kon Tum đã nhanh chóng cắt rừng tìm đến bãi vàng cách làng Lung Leng của người Ja Rai hơn 3km đường chim bay. Đến nơi, mọi người dường như không tin vào mắt mình khi giữa bãi vàng bị đào nham nhở xuất hiện một tầng văn hóa cổ nằm cách mặt đất khoảng 1km. Trên vách các hố vàng xuất hiện vô vàng những mãnh gốm, rải rác xung quanh còn có những đế bát, chum vại, mảnh rìu,....

Đợt khai quật đầu tiên vào tháng 9 năm 1999, chỉ với diện tích 106m2 đã khai quật được hàng trăm di vật bằng đá, hàng vạn các mảnh gốm các loại. Tất cả đã báo hiệu cho sự phong phú của di chỉ khảo cổ này. Đến nửa cuối năm 2001, di chỉ được khai quật toàn bộ. Đây là một trong những cuộc khai quật khảo cổ học có quy mô lớn nhất nước ta. Toàn di chỉ có diện tích khoảng 15 hecta và ở cao trình 503 – 509m trong vùng ngập vĩnh viễn của lòng hồ thủy điện Yaly.

Kết quả khai quật Lung Leng đã vén màn những bí mật về xã hội tiền sử của Kon Tum. Qua khai quật người ta nhận thấy Lung Leng là di chỉ có tầng văn hóa nguyên vẹn phản ánh các giai đoạn phát triển từ thời đại đá cũ đến đá mới, đến thời kỳ kim khí, thậm chí đến cả thời kỳ trung đại. Có thể thấy, Lung Leng không chỉ là một di chỉ cư trú còn là di chỉ sản xuất đồ gốm, đồng thời cũng là di chỉ mộ táng. Theo đó, cư dân tiền sử nơi đây không những đạt trình độ cao về kỹ thuật mài đá, chế tác công cụ tinh xảo mà còn là những người thợ chế tác gốm rất giỏi. Người Kon Tum tiền sử có một tổ chức xã hội nhất định, kinh tế thì mang tính hỗn hợp, có săn bắt, hái lượm, chế tác công cụ, trao đổi sản phẩm với nhau và bước đầu biết trồng trọt cũng như luyện kim. Ngoài ra người Kon Tum ở tiền sử đã hình thành được thế giới tâm linh thông qua các việc như chôn theo đồ tùy táng, tư duy về các con số lẻ qua các di vật được tìm thấy trong các ngôi mộ,....

Qua đây có thể biết được họ định cư ngoài trời thành buôn bản, làm nông, săn bắt hái lượm, chế tác gốm và luyện kim loại màu.

Tại Lung Leng đã tìm thấy rất nhiều loại di tích bếp lửa, lò luyện kim, một táng, di cốt và dấu vết về thực vật vỏ trấu. Chứng tỏ, nghề trồng lúc đã xuất hiện rất sớm tại Tây Nguyên.

Hiện vật thu được khi quai quật Lung Leng gồm đồ đá, đồ gốm, kim loại. Theo thống kê đồ đá có trên 23.00o tiêu bản, đồ gốm có khoảng 1 triệu mảnh, đồ sắt thì rất ít. Khối lượng hiện vật thu được vô cùng khổng lồ: 14.552 hiện vật đá (gồm cả giai đoạn hậu kỳ thời đại đồ đá cũ đến thời đại đồ đá mới đến sơ kỳ kim khí) bao gồm các loại hình như công cụ sản xuất, vũ khí, đồ trang sức,...244 hiện vật bằng gốm các loại, hàng triệu mảnh gốm lớn nhỏ và 37 hiện vật kim loại.

Nhóm công cụ ghè đẽo thì không nhiều, có một số công cụ mũi nhọn, công cụ chặt rìa lưỡi dọc, kiểu rìu ngắn và có hình bầu dục. Các công cụ này được làm từ đá ba dan, cuội thạch anh và kích thước tương đối lớn.

Nhóm công cụ mài lưỡi, loại công cụ mài toàn thân là nhóm chủ đạo ở Lung Leng. Thường là cuốc, rìu tứ giác, dao đá và rìu bôn có vai.

Nhóm công cụ luyện kim bao gồm có đồ trang sức bằng đá có hạt chuỗi, khuyên tai và vòng tay. Chúng được làm bằng mã não hạt cứng và phải là loại có vân đẹp hoặc làm từ đá nesphrit.

Đồ gồm là các kiểu bình, vò, ấm và cốc,... một số trong đó được trang trí hoa văn tinh xảo tạo nên nét đẹp đặc trưng. Do chưa làm chủ được kỹ thuật nên đồ gốm là loại thô dày, mép miệng đôi khi còn xuất hiện rãnh.

Lung Leng nằm ở vị trí thuận lợi cho việc định cư và sinh sống lâu dài của người dân vào thời đại tiền sử. Khí hậu, thủy văn và các loài động thực vật trong vùng cùng với con sông Krông Pôkô đã tạo nên một môi trường phù hợp để con người sinh sống và phát triển. Lung Leng là một di chỉ khảo cổ quan trọng để có thể nghiên cứu về lịch sử cũng như văn hóa xa xưa của dân tộc.

Tin tức liên quan

Xem thêm