Loading...

KIẾN TRÚC HỘI QUÁN CỦA NGƯỜI HOA TẠI CHỢ LỚN


Người Hoa di cư đến vùng đất Sài Gòn – Chợ Lớn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh) vào khoảng cuối thế kỉ XVII. Bất cứ dân tộc nào khi di cư đến vùng đất khác cũng mang theo tôn giáo, tín ngưỡng của họ, người Hoa cũng không ngoại lệ. Chính vì thế khi di cư đến khu vực Chợ Lớn (khu vực quận 5, quận 6 và quận 11 ngày nay) người Hoa đã xây dựng nên những công trình kiến trúc tôn giáo mang đậm bản sắc như chùa, miếu, đình (hay còn gọi là hội quán) để làm nơi sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa của cộng động dân tộc.

KIẾN TRÚC HỘI QUÁN CỦA NGƯỜI  HOA TẠI CHỢ LỚN

Cộng đồng người Hoa sống tại Chợ Lớn đa phần theo đạo Phật và tính ngưỡng dân gian truyền thống. Họ sẽ sống với nhau thành những đoàn thể dưới dạng hội quán, hội tương tế, hội đồng hương để có thể giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Vì thế ngay khi đặt chân đến Chợ Lớn, hội “Ngũ Bang” ( 5 nhóm ngôn ngữ Hoa) đã lập tức xây dựng các Hội quán để làm nơi sinh hoạt tôn giáo, tín ngưỡng cũng như họp mặt, sinh hoạt cộng đồng, bang hội theo nguồn gốc sinh sống và ngành nghề với nhau.

Theo tài liệu, tại thành phố Hồ Chí Minh hiện nay có khoảng 30 hội quán của người Hoa tập trung chủ yếu ở khu vực Chợ Lớn, trong đó có nhiều hội quán có tuổi đời khoảng 200 năm, một số khác được xây dựng vào khoảng cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX. Tại Chợ Lớn, các hội quán tập trung chủ yếu tại các con đường tấp nập và sầm uất như: Nguyễn Trãi, Hải Thượng Lãn Ông, Châu Văn Liêm, Trần Hưng Đạo, Triệu Quang Phục,…

Về kiến trúc, các hội quán của người hoa có điểm chung là thường được sơn màu đỏ, vì theo quan niệm truyền thống thì màu đỏ là màu mang lại may mắn, hạnh phúc và thịnh vượng. Mái thường được lợp thành nhiều lớp chồng lên nhau theo lối “trùng thiềm điệp ốc”.  những hàng ngói màu xanh, màu vàng được lợp theo kiểu âm dương che phủ mái chùa.

Những phong cách kiến trúc của từng hội quán sẽ được người Hoa tạo tác và trang trí theo những mô thức riêng của từng nhóm ngôn ngữ. Chẳng hạn như miếu của người Hoa gốc Quảng Đông sẽ có phần đầu đao vuông bằng, sắc cạnh. Còn miếu của người Hoa gốc Phúc Kiến sẽ có mái hình thuyền, hai đầu đao cong vút tạo nên nét đẹp vừa cổ kính vừa thanh thoát cho tổng thể.

Nghệ thuật trang trí tại những hội quán của người Hoa thường thấy là những mảng đề tài được chạm khắc công phu, tinh tế với các đề tài như: các con vật trong tứ linh (long, lân, quy, phụng), tiền đồng – ngọc nữ,…. Lối vào tiền điện của các hội quán thường được trấn giữ bởi 1 cặp sư tử đá được điêu khắc rất sinh động và toát ra nét oai phong. Trong khuôn viên thường được trưng bày nhiều chậu cây cảnh, hòn non bộ, hồ cá phong thủy,… tạo nên không gian xanh mát, yên tĩnh và có chút cổ kính giữa lòng phố xá tấp nập.

Tiêu biểu cho lối phong cách kiến trúc truyền thống phải kể đến Hội quán Tuệ Thành, hay còn gọi là chùa bà Chợ Lớn (chùa Bà Thiên Hậu) thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu của người Hoa - Quảng Đông, gốc Tuệ Thành, nằm tọa lạc tại số 710 đường Nguyễn Trãi, phường 11, quận 5. Công trình kiến trúc truyền thống của người Hoa này đã được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào ngày 07/01/1993.  Hội quán được xây dựng vào năm 1960 và từ đó đến nay đã được trùng tu vài lần. Hội quán có cấu trúc hình chữ Quốc, chia làm3 dãy nhà: Tiền điện, trung điện và hậu điện. Trên mái hội quán được trang trí hoa văn hình hoa lá bằng gốm sứ do lò gốm Bửu Nguyên và Đồng Hòa sản xuất vào năm 1908, còn có cả tượng gốm diễn lại cảnh “ đả võ đài”, “bái tổ vinh quy” và mô tuýp “lưỡng long tranh châu” cùng hình ảnh tiên đồng ngọc nữ với hàng chữ “hòa hợp nhị tiên” rất ấn tượng.

Ngoài hội quán Tuệ Thành thì hội quá Phước An thường gọi là chùa Minh Hương hay chùa Ông Quan Đế cũng là một công trình kiến trúc tiêu biểu của người Hoa tọa lạc tại số 184 đường Hồng Bàng, phường 12, quận 5. Được xây dựng lần đần vào năm 1865 và đến năm 1902 được xây dựng lại với quy mô như ngày nay (khuôn viên rộng 1.000m2. Tuy được xây dựng muộn hơn so với hội quán Tuệ Thành nhưng hội quán Phước An không hề thua kém về giá trị kiến trúc, nghệ thuật. đặc biệt là nghệ thuật điêu khắc phù điêu, gốm sứ tại khu chánh điện.

Trải qua hàng trăm năm với biết bao biến cố và thăng trầm của lịch sử nhưng những công trình Hội quán của cộng động người Hoa tại Chợ Lớn vẫn luôn được bảo tồn, trùng tu và giữ gìn nguyên vẹn nét truyền thống, cổ kính,.... Cũng chính những công trình kiến trúc ấy đã làm nên sự phong phú và đa dạng bản sắc văn hóa của vùng đất Sài Gòn – Chợ Lớn xưa (nay là Thành phố Hồ Chí Minh).

Tin tức liên quan

Xem thêm